INGRID MEIS
FOTOALBUM KERAMIEK
publicatie in Klei Magazine in 2010
www.vormvast.info
EEN INTERVIEW MET INGRID MEIS
Kunst die je (aan)raakt
Het idee voor een keramiek beeld begint bij Ingrid vaak met een vorm die haar inspireert: een herfstblad, een tak, een schelp, een foto of tekening in een tijdschrift of een detail van een gebouw. Ze houdt daarbij vooral van ronde vormen en warme kleuren. Ze neemt het voorwerp mee naar huis of maakt er een foto van. Thuisgekomen vraagt ze zich af hoe ze (het detail van) het object dat haar aanspreekt in een driedimensionaal beeld kan vormgeven. Omdat ze met klei werkt heeft ze bij ieder idee dat ze wil uitwerken een groot aantal beperkingen te overwinnen. "Klei is slap, zacht, vormloos, zonder stevigheid. Ik probeer daarin elegantie te krijgen. Om dat voor elkaar te krijgen, ga ik een gevecht aan met de zwaartekracht. Techniekbeheersing is daarom essentieel – ook voor het creëren van mogelijkheden vanuit deze beperkingen."
Gelaagde opbouw
Ter voorkoming dat beelden in elkaar zakken of log en zwaar overkomen, bouwt Ingrid haar beelden meestal op in handgevormde ringen van grove chamotte. Dit doet ze laag voor laag om de benodigde stevigheid te krijgen – min of meer tegenovergesteld aan de wijze hoe een beeldhouwer werkt. Een beeldhouwer hakt weg; zij voegt toe. Dat ze haar beelden gelaagd opbouwt is ook de reden dat ze hol zijn van binnen. Dit is ook nodig voor het bakproces. De beelden van klei bakt ze in een oven op 1050 graden tot steen. "Massieve beelden knallen uit elkaar bij deze temperatuur omdat de lucht die in klei zit een uitweg nodig heeft", zegt ze daarover.
Strijd met zwaartekracht
Weet Ingrid door haar techniek en ervaring de strijd met de zwaartekracht in haar voordeel te beslechten – met steeds grotere en abstractere beelden tot gevolg – de uitkomst van het bakproces is niet volledig beheersbaar. Niet alleen is het beeld tijdens het bakproces kwetsbaar, ook de uitwerking van de toegevoegde oxydes of glazuren (voor de kleurvorming) is van tevoren niet geheel voorspelbaar. "Elke keer is het weer een verrassing hoe een beeld uit de oven komt."
Unieke beelden
Elk kunstwerk van Ingrid is daarom uniek – voor de tweede keer eenzelfde beeld maken is onmogelijk. En ook ongewenst omdat ze aan saaiheid een broertje dood heeft. "Ik wil mijzelf en de kijker uitdagen. Zo leidt het tarten van de zwaartekracht ertoe dat mijn beelden overhellen, in steeds weer andere constructies." Bij haar beelden krijgt de kijker vaak het gevoel dat het beeld leeft, dat het beeld een momentopname is van een bewegend object – hetzelfde effect dat een foto heeft. Met dat verschil dat een foto tweedimensionaal is. "Een driedimensionaal beeld moet er van alle kanten goed uitzien. Alles moet af zijn, alles moet boeiend zijn."
Organisch en abstract
In het beeldende werk van Ingrid zijn twee hoofdlijnen te ontdekken: de organische beelden en de abstracte beelden. De organische beelden kenmerken zich door ruwe oppervlaktes, levendige gebogen lijnen en aardse kleuren, meestal als gevolg van gebruik van oxydes. De vormen zijn letterlijk én figuurlijk open. De abstracte beelden kenmerken zich door gladde oppervlaktes, scherpe gebogen lijnen en fellere kleuren, meestal als gevolg van gebruik van glazuren . De vormen zijn meer gesloten.
Wat zijn de overeenkomsten tussen je abstracte en organische beelden?
Ik wil beelden maken waar mensen graag aan willen zitten. Het niet mogen aanraken van kunstvoorwerpen vind ik verschrikkelijk. Kunst gaat om gevoel. Naast kijken is voelen daarvoor essentieel, vind ik. Dat komt terug in elke beeld dat ik maak. Wat ook in elk beeld terugkomt, is dat ik mij laat inspireren door vormen – niet door mensen of dieren. Het gaat mij vooral om de vorm. Daarbij geldt dat een eenvoudige vorm vaak het moeilijkst is boeiend te maken: de kracht van de eenvoud. De kleur moet vervolgens de vorm versterken; deze is dus niet bedoeld als decoratie.
Wat wil je uitdrukken met je beelden?
Dat is lastig te zeggen omdat ik juist mijn beelden maak om mij uit te drukken op een manier die ik niet kan verwoorden. Ben je daar nog? Het gaat in ieder geval meer om een bepaald gevoel dat ik wil uitdrukken.
Hoe doe je dat?
Het letterlijke en figuurlijke voelen wil ik met elkaar verbinden. Ik maak het beeld letterlijk met mijn handen, ik heb rechtstreeks contact met het materiaal – de klei. Daarnaast wil ik in de vorm mijn gevoel tot uitdrukking brengen. De kijker op zijn beurt voelt zich hopelijk tot mijn beelden aangetrokken zodat hij de beelden letterlijk wil aanraken. Kortom, kunst die je raakt én aanraakt!
Hoe weet je of een beeld is geslaagd?
Ik maak de beelden vanuit mijn hart. Als ik een beeld maakt waarin de ziel ontbreekt, dus dat ik alles op techniek heb gedaan, dan is dat een minder geslaagd beeld. Dat zie ik meteen en de kijker voelt dat onbewust ook aan. Er zit dan niets anders op dan opnieuw te beginnen.
Ben je keramist of kunstenaar?
Ik beweeg mij tussen ambachtelijke, op techniek gerichte keramisten enerzijds en conceptmatige kunstenaars anderzijds. Keramisten proberen zo goed mogelijk klei te bewerken tot veelal bruikbare en decoratieve voorwerpen. Kunstenaars proberen daarentegen iets uit te drukken en zoeken daarbij het materiaal, soms klei. Je zou mij kunnen zien als een kunstenaar die uitsluitend met klei werkt. Als mijn werk mensen inspireert, raakt of blij maakt is het wellicht kunst. Keramiekkunst is overigens een relatief jonge kunstvorm. Pablo Picasso was de eerste moderne kunstenaar die een gebruiksvoorwerp van keramiek transformeerde tot een kunstobject.
Waarom werk je alleen met klei?
Dit materiaal biedt mij genoeg mogelijkheden mij uit te drukken – het is zo veelzijdig dat ik er niet op uit gekeken raak. Ik heb ook wel gewerkt met andere materialen maar ik kom altijd weer uit bij klei, ondanks de beperkingen die dit materiaal heeft technisch gezien – maken, minimaal een week drogen, de oven in, oxydes en glazuren aanbrengen, weer de oven in, dit laatste overigens vaak meerdere malen –, een proces dat al snel enkele weken in beslag neemt. Daarnaast vereist het werken met klei veel geduld en concentratie. Als je te snel wilt, werkt het tegen je, zakt het in, of wordt het onhandelbaar. Klei laat zich niet dwingen. Daarom past dit materiaal zo goed bij mij.